9 min czytania
Rynki walutowe są największe i najbardziej płynne spośród wszystkich klas aktywów na świecie, przede wszystkim ze względu na duże wolumeny generowane przez różnych uczestników rynku — od traderów detalicznych, przez przedsiębiorstwa, banki komercyjne i inwestycyjne oraz fundusze hedgingowe, po inne instytucje. Według triennalnego badania banków centralnych Banku Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) z kwietnia 2022 r. średni dzienny obrót na rynku OTC FX wyniósł 7.5 biliona USD, co oznacza wzrost o 14% z poziomu 6.6 biliona USD w kwietniu 2019 r.
Przy tak wysokiej stawce dla inwestorów przyjrzyjmy się, jak rynki forex radziły sobie w 2023 roku w warunkach niepewnej sytuacji makroekonomicznej, podwyższonych stóp procentowych i nasilonych napięć geopolitycznych. Następnie omówimy perspektywy na 2024 rok.
Rynki forex w 2023 roku
Ograniczenia pandemiczne zniesiono na początku 2023 roku, torując pracownikom drogę do powrotu do pracy, a rodzinom — do spędzania czasu na świeżym powietrzu w restauracjach i centrach handlowych oraz wyjazdów na wakacje. Gospodarka światowa nadal jednak zmagała się z inflacją, częściowo spowodowaną konfliktem rosyjsko-ukraińskim, co skłoniło banki centralne do przedłużenia podwyżek stóp procentowych do najwyższych od wielu dekad poziomów, utrzymujących się aż do trzeciego kwartału, pomimo groźby zbliżającej się recesji.
Poniżej przedstawiamy kilka głównych tematów 2023 roku i ich wpływ na waluty.
Utrzymująca się inflacja
Jednym z głównych wyzwań, przed którymi stanęły rządy i bankierzy centralni na całym świecie, była uporczywa inflacja, która zaczęła się w czasie pandemii i utrzymywała się w 2023 roku. Jednak zdecydowane działania banków centralnych na świecie, polegające na agresywnym podnoszeniu stóp procentowych, pomogły obniżyć inflację z poziomów szczytowych z 2022 roku, osłabiając dolara amerykańskiego względem pozostałych głównych walut. Inflacja systematycznie spadała w ciągu ostatnich kilku miesięcy, ale nadal przekracza cel większości banków centralnych na świecie.
Według OECD inflacja rok do roku w krajach OECD, mierzona wskaźnikiem cen konsumpcyjnych (CPI), spadła z 6.5% w maju do 5.7% w czerwcu 2023 roku, a następnie dalej obniżała się w miarę zbliżania się końca 2023 roku.
W listopadzie inflacja konsumencka ogółem w USA i UE wyniosła 3.1%, a w Wielkiej Brytanii spadła z 4.6% w październiku do 3.9%. Wszystko to wskazuje, że agresywne podwyżki stóp skłoniły konsumentów do ograniczenia zakupów, spowalniając tym samym inflację.
Zwrot w polityce pieniężnej banków centralnych
Po agresywnym podnoszeniu stóp procentowych w 2022 roku większość banków centralnych na świecie spowolniła tempo podwyżek, a w ostatnim kwartale roku nawet je wstrzymała, w obliczu niższych odczytów inflacji i obaw przed recesją. Niektóre kraje, takie jak Chiny, poszły o krok dalej, obniżając stopy procentowe i rozszerzając działania stymulacyjne, aby pobudzić wzrost gospodarczy. Poszerzyło to różnicę między stopami procentowymi w Chinach a większością rozwiniętych gospodarek, z wyjątkiem Japonii, i wywołało presję na juana. Tymczasem luźna polityka pieniężna Japonii i rosnąca różnica stóp procentowych względem innych rozwiniętych gospodarek nadal wpływały na jena, który zanotował trzeci z rzędu roczny spadek względem dolara amerykańskiego i funta szterlinga oraz czwarty względem wspólnej waluty europejskiej.
Krótkoterminowe stopy procentowe
Źródło: OECD
Uwzględnianie czynników ESG w tradingu forex
W ciągu ostatnich kilku lat uczestnicy rynku zaczęli również uwzględniać kryteria środowiskowe, społeczne i ładu korporacyjnego (ESG) jako jedno z kryteriów inwestycyjnych. Chociaż inwestorzy nie lokują jeszcze znaczących środków w tych funduszach, aktywa funduszy zrównoważonych na koniec pierwszej połowy 2023 roku wynosiły około 3.2 biliona USD na całym świecie — ponad dwukrotnie więcej niż w pierwszej połowie 2018 roku.
Obecnie czynniki ESG mają wpływ na rezerwy walutowe banków centralnych, takich jak Czeski Bank Narodowy (CNB). Według ING CNB ulokował 3.7% swoich rezerw forex w obszarze ESG, a Europejski Bank Centralny (EBC) ma około 3.5% swojego portfela zainwestowane w zielone fundusze. Rozważane są również inne kryteria: uwzględnianie wskaźników ESG przez kontrahentów forex i banki w celu oferowania zachęt na rynku FX, w tym niższych opłat klientom z dobrymi ocenami ESG. Podobnie uczestnicy rynku mogliby prowadzić działalność z bankami w zależności od ich ocen ESG.
Obecnie prawdopodobnie nie jest jasne, jak czynnik ESG wpłynie na wyniki jednej waluty względem drugiej. Biorąc pod uwagę obecny trend, głównymi beneficjentami są banki, przedsiębiorstwa, instytucje finansowe i inne podmioty stosujące kryteria ESG.
Źródło: analiza Morgan Stanley Institute for Sustainable Investing oparta na danych Morningstar
Dominacja dolara słabnie w obliczu zmian geopolitycznych
Dolar amerykański od dziesięcioleci jest dominującą walutą w handlu i transakcjach międzynarodowych, ale w 2023 roku po raz pierwszy doszło do znacznego odchodzenia od dolara. Choć dolar utrzymał dominację w transakcjach, jego wykorzystanie w handlu światowym i transakcjach finansowych nieco się zmniejszyło. Przyczyn tego zjawiska jest kilka i można je ogólnie podzielić na gospodarcze oraz polityczne.
Jeśli chodzi o przyczyny gospodarcze, analitycy uważają, że choć udział USA w światowym PKB zmniejszył się od czasów II wojny światowej i w 2022 roku wynosił około 25%, udział dolara amerykańskiego w transakcjach sięgał aż 88.5% w drugim kwartale 2023 roku. Ponadto oficjalne rezerwy walutowe były denominowane w dolarach w 59.5%, a znaczne wolumeny dolarowe występowały w fakturowaniu handlu, płatnościach SWIFT, pożyczkach transgranicznych i międzynarodowych papierach dłużnych — wynika z danych BIS. Zdaniem analityków obecny międzynarodowy system finansowy oparty na dolarze jest przechylony na korzyść Stanów Zjednoczonych, ale w dłuższej perspektywie jest nie do utrzymania.
Przyczyny polityczne obejmują wykorzystywanie dolara jako narzędzia do promowania polityki zagranicznej USA lub karania krajów, które nie popierają interesów Stanów Zjednoczonych. Sprawia to, że niektóre państwa ostrożnie podchodzą do nadmiernego uzależnienia od dolara. W 2023 roku obserwowaliśmy znaczny wolumen handlu dwustronnego rozliczanego w chińskim juanie, rosyjskim rublu i walutach Bliskiego Wschodu, takich jak rial saudyjski i dirham ZEA. Oprócz handlu dwustronnego dolar stracił też część wpływów na rynkach energii, gdzie znaczna część sprzedaży była rozliczana w innych walutach.
Dolar amerykański — rezerwy i transakcje międzynarodowe w 2023 roku
Źródło: internationalbanker.com
Podsumowując, dolar amerykański, reprezentowany przez indeks dolara (DXY), osłabił się w ubiegłym roku po osiągnięciu we wrześniu 2022 roku najwyższych poziomów od dwóch dekad. Dolar nie załamał się, ale stracił ponad 2.0% względem konkurencyjnych walut w ważonym obrotami handlowymi indeksie i osunął się o ponad 12% od szczytu z września 2022 roku.
Wyniki sześciu walut wchodzących w skład indeksu dolara amerykańskiego w 2023 roku
Perspektywy dla rynku forex na 2024 rok
W pierwszych dniach 2024 roku większość par forex poruszała się w wąskim przedziale, a nasze perspektywy dla rynków wskazują na następujące kluczowe czynniki, które będą wpływać na wyniki poszczególnych walut w 2024 roku.
Wzrost gospodarczy, inflacja i tempo obniżek stóp procentowych przez banki centralne
Oczekuje się, że niemal wszystkie banki centralne, które w ciągu ostatnich kilku lat agresywnie podnosiły stopy procentowe, zmienią kurs i obniżą je w tym roku w miarę spowalniania wzrostu gospodarczego i narastania obaw przed recesją. Wyniki poszczególnych walut będą zależeć od tempa wzrostu gospodarczego, które może wpływać na inflację w jedną lub drugą stronę, od tego, które banki centralne utrzymają wyższe stopy na dłużej, a które jako pierwsze ustąpią.
Wśród głównych gospodarek analitycy spodziewają się, że Unia Europejska na początku tego roku pogrąży się w recesji, a wzrost gospodarczy w Wielkiej Brytanii pozostanie słaby, co oznacza, że stopy procentowe prawdopodobnie zaczną spadać od pierwszego kwartału 2024 roku. Z kolei gospodarka USA wzrosła w trzecim kwartale w tempie rocznym 4.9%, głównie dzięki solidnej sytuacji na rynku pracy i silnym wydatkom konsumentów. Chociaż traderzy spodziewają się, że Fed obniży stopy w marcu, bardziej prawdopodobne wydaje się, że decydenci utrzymają je na obecnym poziomie do maja.
Sondaż ekonomistów przeprowadzony przez Reuters przewidywał wzrost PKB USA o 1.2% w 2024 roku, choć ekonomiści byli podzieleni co do tego, czy agresywne podwyżki stóp procentowych przeprowadzone przez Rezerwę Federalną w 2022 i 2023 roku doprowadzą do spadku aktywności gospodarczej, skłaniając do obniżek stóp i osłabiając dolara amerykańskiego. Morgan Stanley nie przewiduje jednak recesji. Zamiast tego bank inwestycyjny spodziewa się, że Rezerwa Federalna utrzyma wysokie stopy procentowe do przyszłego roku.
Tymczasem Deloitte spodziewa się, że Bank Kanady dostosuje się do Fed i obniży stopy procentowe w tym roku. Obniżki prawdopodobnie nastąpią jednak szybciej, niż oczekiwano, po tym jak kanadyjska gospodarka skurczyła się o 1.1% w trzecim kwartale 2023 roku — po raz pierwszy od rocznego spadku o 0.1% w czwartym kwartale 2022 roku. Inflacja utrzymała się na poziomie 3.1%, a stopa bezrobocia wyniosła w listopadzie 5.8%; oba wskaźniki nie zmieniły się względem poprzedniego miesiąca.
Inflacja konsumencka
Źródło: Refinitiv, FT
Perspektywy geostrategiczne
Perspektywy opierają się na wydarzeniach geopolitycznych i kompromisach w polityce, które prowadzą do zmienności walut. Według Ernst & Young bieżące wydarzenia w Europie i na Bliskim Wschodzie znacząco zwiększyły ryzyko eskalacji konfliktów w tym roku. Ponadto w 2024 r. do urn pójdzie najwięcej państw od wielu lat, co zwiększa ryzyko geopolitycznych niespodzianek. Inne wydarzenia geostrategiczne obejmują wyścig państw w zakresie innowacji i regulacji dotyczących AI — jedną z kluczowych dynamik w relacjach USA–Chiny — oraz poruszanie się w wielobiegunowym świecie, w którym takie kraje jak Indie, Turcja, Arabia Saudyjska, Republika Południowej Afryki i Brazylia zyskują coraz większy wpływ na międzynarodową agendę.
Według JP Morgan perspektywy odbicia euro w 2024 r. są słabe, ponieważ region stoi na skraju recesji, a stopy procentowe utrzymują się w restrykcyjnym przedziale po tym, jak EBC podniósł stopę podstawowych operacji refinansujących do najwyższego poziomu od wielu dekad, wynoszącego 4.5%.
Bank inwestycyjny ma podobne prognozy dla funta brytyjskiego na 2024 r. Oczekuje, że w brytyjskiej gospodarce utrzyma się uporczywa inflacja, a wzrost gospodarczy osłabnie. Bank chce najpierw ocenić, w jakim stopniu polityka pieniężna Banku Anglii wpłynie na inflację, wzrost gospodarczy i rynek pracy, zanim decydenci zdecydują się na obniżki stóp procentowych.
Jeśli chodzi o japońskiego jena, JP Morgan uważa, że problemy strukturalne będą w tym roku ciążyć tej azjatyckiej walucie. Bank spodziewa się jednak, że krótkoterminowe czynniki, takie jak względne zmiany stóp procentowych, przyczynią się do umocnienia waluty w drugiej połowie roku, choć jego zdaniem zyski jena będą niewielkie ze względu na długoterminowy trend spadkowy.
Prognoza JP Morgan dla głównych par walutowych w 2024 r.
Prognozy forex na 2024 r. opracowane przez inne banki i analityków walutowych
AUD/USD – prognoza wzrostowa, z oczekiwanym celem 0.76–0.78 w pierwszej połowie 2024 r., wobec 0.6810 na koniec 2023 r.
USD/CAD – prognoza wzrostowa do 1.31 do połowy 2024 r., z dalszym potencjałem wzrostu do 1.42 do listopada 2024 r.
GBP/USD – prognoza spadkowa z celem 1.11 do połowy 2024 r., wobec 1.2723 na koniec 2023 r.